In de media

We kunnen wellicht nog duizend boeken schrijven om uiteindelijk te besluiten dat veel studiewerken naar hetzelfde proces verwijzen, we hoeven daarom het ‘warme wiel’ niet opnieuw uit te vinden. Veel belangrijker is dat we er ook over nadenken en deze materie toetsen op waarachtigheid, enkel op deze manier kunnen we onze kennis en visie verruimen. Theorie en praktijk gaan hand in hand, de proef op de som laat snel blijken dat we maar al te vaak verstrikt raken in allerhande overtolligheden. In dit werkdocument een collage van hyperlinks die – direct en/of indirect – verwijzen naar ‘negatieve rente’, dit in schril contrast met een sociaal alternatief zoals ‘co-creatieve rente’.

Vereenvoudigd model

Toelichting

Van links naar rechts, naast het ‘saldo’ treffen we de ‘kost voor leven’ wat onze koopkracht bepaalt, de ‘bruto rente’ (BR) is de optelsom van de ‘naakte rente’ (NR) en de ‘inflatievergoeding’ (IV). De inflatievergoeding kan positief (inflatie) of negatief (deflatie) zijn. De ‘roerende voorheffing’ (RV) wordt berekend op de naakte rente (NR), de roerende voorheffing is een belasting die de staat toekomt. In het derde blok treffen we het resultaat voor de verschillende partijen, negatief betekent ‘afgeven’ en positief ‘ontvangen’. Het oude saldo – verhoogd met de kolom ‘klant’ – geeft ons het nieuwe saldo, de ‘kost voor leven’ is op dat moment aangepast in verhouding tot de inflatievergoeding (+/-). Het rendement (%) voor de spaarder zien we in de verhoging/verlaging van de koopkracht in de laatste kolom. In dit schema werden de parameters zo gekozen dat alle partijen monetair winnen – of op z’n minst geen verlies lijden. Alles hangt dus af van menselijke keuzes en consensus, gebruikmakend van de systemen die ons daarbij kunnen helpen.

Contrast

‘Realiteit’ is een rekbaar begrip dat sterk afhankelijk is van hoe we daarover denken, hierin kan een gegeven systeemconfiguratie het denken in een bepaalde richting stuwen waardoor andere denkpistes naar de achtergrond verdwijnen. Wanneer we dit lang genoeg aanhouden dan ontstaat een culturele standaard die ook tot een pathologische toestand kan leiden, correctieve maatregelen zijn dan aan de orde opdat ineenstorting en/of een vertrouwenscrisis vermeden kan worden. Het (her)integreren en/of exploreren van een andere denkpiste kan dan soelaas bieden, paradoxaal genoeg is dit – soms zeer pijnlijk de emotie beroerend – veel moeilijker dan de theorie laat vermoeden. Ter getuigenis een aantal lukrake artikelen, het bijhorende debat is vaak zo tumultueus waardoor het alternatief – ondanks de directe relatie met het gestelde probleem – geen ruimte krijgt om zich te nestelen.

Garantie

Het aanbod aan soortgelijken is nog amper te overzien, net zoals het ene bericht al wat emotierijker is dan het andere. Het eenvoudig toevoegen van neutraliserende attractors (ic co-creatieve rente) wil echter niet zeggen dat daarmee het probleem plots van de baan is, het kan ook leiden tot nog meer tumult. In dynamisch opzicht is dit eerder normaal, het ‘nieuwe’ verstoort immers de diep ingeburgerde standaard waardoor een onbehaaglijk gevoel, onzekerheid en hevig verzet kan ontstaan. In algemene zin, sociale innovatie is in grote mate een proces van creatieve destructie, het vereist dan ook heel wat leiderschap, consensus en synchronisatie opdat we niet het averechtse effect creëren. Tot slot verwijzen we graag naar de besluitvormingstheorie van Herbert Simon, het simpelweg ontbreken van gedegen kennis over alle opties kan immers leiden tot perverse effecten, punt.

Besluitvormingstheorie

Beperkte- of begrensde rationaliteit is rationaliteit van de mens in besluitvorming waarbij er rekening wordt gehouden met de beperkte beschikbaarheid van informatie, cognitieve beperkingen en de beperkte tijd om tot een besluit te komen. Herbert Simon formuleerde een aantal axioma’s ter beschrijving van de besluitvormingstheorie. Deze axioma’s of proposities zijn:

  1. de mens kan onmogelijk alle alternatieven voor een beslissing kennen
  2. de alternatieven die hij kent, kan hij niet alle simultaan vergelijken
  3. als gevolg van de eerste twee axioma’s zal men niet het optimale alternatief kiezen
  4. de mens beschikt over een set routineacties
  5. deze routineacties bestaan alle los van elkaar
  6. elk probleem wordt simultaan met het bestaande doel en middelen beschouwd
  7. als gevolg van 4 en 5 zal 2 pas in werking treden als routineacties niet meer volstaan

Bij volledige rationaliteit worden alle alternatieven overwogen en kan zo tot een optimale keuze gekomen worden. Bij beperkte rationaliteit zal het zoekproces gestaakt worden bij de eerste bevredigende optie. Het nadeel van beperkte rationaliteit is daarmee dat niet noodzakelijk de meest optimale keuze wordt gemaakt en dat een besluit in sommige gevallen zelfs averechts kan uitwerken. Het probleem van te weinig of juist te veel informatie wordt opgelost door de vorming van een vereenvoudigd model van de werkelijkheid. Beperkte rationaliteit heeft echter ook voordelen, doordat niet alle alternatieven worden overwogen, wordt voorkomen dat de besluitvorming verlamt.

Chaotische verwarring

In hoeverre de samenleving bereid is om ‘co-creatieve rente’ als volwaardige optie te aanvaarden, weten we niet. Wat we wel weten is dat in voorkomend geval heel wat chaotische verwarring kan/zal ontstaan, net hierom is de participatie van politieke overheden zo cruciaal. Daarentegen – of beter aanvullend – is wetenschap onze beste troef om dit alles vakkundig te onderbouwen opdat een ethische upgrade – en daarmee ook economisch herstel – mogelijk wordt. Neutraliserende- en/of conflictoverstijgende ‘triggers’ bieden een helpende hand in dit proces, als ‘bliksems bij heldere hemel’ voor een tot dan toe schijnbaar onoplosbaar probleem. Een beeld zegt meer dan duizend woorden, hopend dat het mag inspireren tot nader onderzoek. (lees meer)

Advertisements